چگونه براي امتحانها بهتر و مؤثرتر درس بخوانيم؟
مطالعه مؤثر براي امتحان فقط به ساعتهاي طولاني درسخواندن محدود نميشود؛ بلكه به برنامهريزي، انتخاب روش مناسب و مرور منظم مطالب بستگي دارد. با چند تغيير ساده ميتوان كيفيت يادگيري را افزايش داد و با آرامش بيشتري براي امتحان آماده شد.
چگونه برنامهاي واقعبينانه براي مطالعه امتحان تنظيم كنيم؟
براي شروع، فهرست كاملي از درسها، فصلها و مباحثي را كه بايد مطالعه كنيد بنويسيد. سپس مشخص كنيد هر بخش چقدر اهميت دارد و چه مقدار زمان براي يادگيري آن نياز داريد. بهتر است مطالب دشوارتر يا مباحثي كه در آنها ضعف بيشتري داريد، زودتر در برنامه قرار بگيرند تا فرصت كافي براي تمرين و رفع اشكال داشته باشيد.
برنامه مطالعه بايد با زمان واقعي شما هماهنگ باشد. اگر در طول روز فقط چهار ساعت فرصت داريد، برنامهاي شش يا هشتساعته تنظيم نكنيد؛ زيرا عقبافتادن از برنامه باعث كاهش انگيزه ميشود. زمانهاي مطالعه را به بخشهاي مشخص تقسيم كنيد و بين آنها استراحت كوتاه داشته باشيد. براي نمونه، ميتوانيد ۴۵ تا ۵۰ دقيقه مطالعه كنيد و سپس ۱۰ دقيقه استراحت داشته باشيد.
در كنار زمان مطالعه، براي مرور، حل تمرين و استراحت نيز زمان مشخصي در نظر بگيريد. برنامهاي كه فقط مطالعه اوليه را پوشش دهد، كامل نيست. بهتر است در پايان هر روز بررسي كنيد كه چه بخشهايي انجام شده و در صورت نياز، برنامه روز بعد را اصلاح كنيد.
بهترين روشهاي مطالعه براي يادگيري عميق و ماندگار
خواندن چندباره كتاب يا جزوه، هميشه به معناي يادگيري واقعي نيست. يكي از روشهاي مؤثر، مطالعه فعال است؛ يعني هنگام خواندن از خودتان سؤال بپرسيد، نكات مهم را با زبان خودتان توضيح دهيد و پس از پايان هر بخش، كتاب را ببنديد و آنچه را به ياد داريد مرور كنيد. اين كار به مغز كمك ميكند اطلاعات را بهتر پردازش و ذخيره كند.
روش ديگري كه يادگيري را تقويت ميكند، توضيحدادن مطالب براي فردي ديگر يا حتي براي خودتان است. اگر بتوانيد يك مفهوم را ساده و بدون نگاهكردن به متن توضيح دهيد، احتمالاً آن را بهخوبي فهميدهايد. اگر هنگام توضيح دچار مشكل شديد، همان بخش را دوباره بررسي كنيد و مثالهاي بيشتري براي آن پيدا كنيد.
مطالب را به قسمتهاي كوچك تقسيم كنيد و بين موضوعات مرتبط ارتباط برقرار كنيد. استفاده محدود از نمودار، جدول، فلشكارت و نقشه ذهني نيز براي جمعبندي مفاهيم مفيد است. هدف از اين ابزارها تزئين جزوه نيست؛ بلكه بايد به سازماندهي اطلاعات و يادآوري سريعتر آنها كمك كنند.
چگونه تمركز خود را هنگام درسخواندن افزايش دهيم؟
پيش از شروع مطالعه، محيط خود را تا حد امكان آماده كنيد. تلفن همراه را روي حالت بيصدا بگذاريد يا آن را خارج از دسترس قرار دهيد. ميز مطالعه را خلوت كنيد و فقط وسايلي را روي آن نگه داريد كه براي همان درس لازم هستند. وجود عوامل حواسپرتي باعث ميشود بخشي از انرژي ذهني شما به جاي يادگيري صرف بررسي محيط يا پيامها شود.
براي مطالعه هر جلسه، هدفي دقيق تعيين كنيد. به جاي اينكه بگوييد «امروز رياضي ميخوانم»، هدف را به شكل مشخصتري بنويسيد؛ براي مثال: «حل ۲۰ تمرين از مبحث معادله و بررسي پاسخهاي اشتباه». هدفهاي دقيق باعث ميشوند بدانيد از هر جلسه چه نتيجهاي انتظار داريد و راحتتر پيشرفت خود را ارزيابي كنيد.
اگر ذهنتان مرتب درگير موضوعات ديگر ميشود، آنها را روي يك برگه يادداشت كنيد و به خودتان بگوييد بعد از پايان جلسه به آنها رسيدگي خواهيد كرد. همچنين خواب كافي، نوشيدن آب و استراحت منظم در حفظ تمركز نقش دارند. مطالعه خسته و بيوقفه معمولاً بازدهي كمتري نسبت به چند جلسه كوتاه و منظم دارد.
مرور، خلاصهنويسي و تستزدن؛ كدام روش بهتر است؟
هركدام از اين روشها كاربرد متفاوتي دارند. خلاصهنويسي به شما كمك ميكند مطالب طولاني را به نكات اصلي تبديل كنيد، اما اگر تمام كتاب را دوباره رونويسي كنيد، زمان زيادي از دست ميرود. خلاصه بايد كوتاه، شخصي و كاربردي باشد و شامل تعريفها، فرمولها، نكات كليدي و ارتباط ميان مفاهيم شود.
مرور منظم باعث ميشود مطالب پيش از فراموششدن دوباره فعال شوند. بهتر است مرور را به روزهاي پاياني موكول نكنيد. يك مرور كوتاه در همان روز، مرور بعدي چند روز بعد و مرور نهايي پيش از امتحان به تثبيت بهتر مطالب كمك ميكند. در هر مرور، ابتدا تلاش كنيد مطالب را بدون نگاهكردن به جزوه به ياد بياوريد و سپس پاسخ خود را بررسي كنيد.
تستزدن و حل تمرين فقط براي درسهاي تستي كاربرد ندارد. در درسهاي تشريحي نيز حل نمونهسؤال به شما كمك ميكند نحوه استفاده از مفاهيم را ياد بگيريد. پس از هر تمرين، فقط به درست يا غلطبودن پاسخ توجه نكنيد؛ دليل اشتباه خود را پيدا كنيد. اشتباهات ناشي از بيدقتي، ضعف مفهومي و كمبود زمان، هركدام به راهكار متفاوتي نياز دارند.
شب امتحان چه كارهايي انجام دهيم و از چه اشتباهاتي دوري كنيم؟
شب امتحان زمان مناسبي براي شروع كامل يك درس جديد نيست. بهتر است در اين زمان مطالب مهم، خلاصهها، فرمولها و نمونهسؤالهاي منتخب را مرور كنيد. اگر با مبحثي كاملاً ناآشنا روبهرو شديد، ابتدا بخشهاي پايه و پرتكرار آن را بررسي كنيد و زمان زيادي را صرف جزئيات كماهميت نكنيد.
يكي از اشتباهات رايج، بيدارماندن تا صبح است. كمبود خواب ميتواند تمركز، دقت و توانايي يادآوري را كاهش دهد. بهتر است وسايل موردنياز امتحان را از شب قبل آماده كنيد، زمان حركت را در نظر بگيريد و براي خواب كافي فرصت بگذاريد. صبح امتحان نيز مرور كوتاه نكات اصلي بهتر از مطالعه پراكنده و اضطرابآور تمام مطالب است.
در جلسه امتحان، ابتدا سؤالها را با دقت بخوانيد و زمان خود را ميان بخشهاي مختلف تقسيم كنيد. اگر با سؤالي دشوار مواجه شديد، مدتي كوتاه روي آن فكر كنيد و در صورت نياز به سؤال بعدي برويد. در پايان، پاسخها را بررسي كنيد و به مواردي مانند شماره سؤال، واحدها، علامتها و كاملبودن جوابها توجه داشته باشيد.
نتيجه گيري:
مطالعه مؤثر نتيجه تركيب برنامهريزي واقعبينانه، يادگيري فعال، مرور منظم، تمرين و استراحت كافي است. به جاي اينكه همه كارها را به شب امتحان موكول كنيد، مطالب را در چند مرحله مطالعه و مرور كنيد و روشهايي را انتخاب كنيد كه واقعاً به فهم بهتر شما كمك ميكنند.
همچنين لازم نيست برنامه مطالعه ديگران را دقيقاً تكرار كنيد. ميزان زمان آزاد، نوع درس، سطح آمادگي و شيوه يادگيري هر فرد متفاوت است. با بررسي عملكرد خود و اصلاح تدريجي برنامه، ميتوانيد روش مطالعه مناسبتري پيدا كنيد و با آمادگي و آرامش بيشتري در امتحان حاضر شويد.
برچسب: ،
